Vogelboeken (monografieën)
Hans de Winter
Voor liefhebbers van lezen en vogels is zeer veel beschikbaar. Zo geeft uitgeverij Noordboek de serie ‘De Scharrelaar’ uit: Vogeltijdschrift voor lezers. De 12e editie is dit jaar (2025) verschenen. In 2019 is deze serie gestart door uitgeverij atlas contact als halfjaarlijks verschijnend tijdschrift. Na 8 verschenen nummers (2019/1 t/m 2022/2) stopte atlas contact met het tijdschrift. De redactie van De Scharrelaar vond in uitgeverij Noordboek een nieuw platform. In 2023 verscheen bij hen nummer 9 en nu dus nummer 12. Leuke verhalen door wisselende auteurs maar met een vaste redactie, redacteurs die ook de pen hanteren. Het zijn persoonlijke verhalen uit het (vogel)leven gegrepen, die soms ook ‘de krant’ hebben gehaald of in andere bundels zijn uitgegeven.
Uitgeverij atlas contact geeft wel een serie vogelmonografieën uit. En dat is een goudmijn als je iets meer wilt weten over je lievelingsvogel. Of misschien niet je lievelingsvogel maar wel een vogel die je persoonlijk raakt, door zang, voorkomen of gedrag. Niet alleen leer je dan ‘iets meer’, maar ‘zeer veel meer’ over deze vogel. De laatste in de reeks (ook dit jaar 2025 verschenen) is ‘De zanglijster’ door Erwin Kompanje. Een boek barstensvol lezenswaardige informatie. Mooi om te lezen hoe je zo op kunt gaan in een vogel, in dit geval de zanglijster. In de uitgebreide studie met veel veldwerk en veel documentatie-onderzoek, zowel wetenschappelijk als populair, ontstaat een band met de soort en met specifieke exemplaren. De zanglijster is een vogel van de week in onze cursus ‘Vogels kijken voor beginners’. Volgend voorjaar zal dit hoofdstuk worden aangevuld met nog meer boeiende informatie. Met dank aan Erwin Kompanje.
Deze uitgave van atlas contact is vooraf gegaan door monografieën over de houtduif, de ooievaar, de houtsnip, de steenuil, de knobbelzwaan, de wilde eend, de fuut, de zeearend, de zwarte specht, de merel, de Turkse tortel, de tapuit, de kievit, de zilvermeeuw, de meerkoet, de grutto, de goudvink, en de spreeuw. Daar zit vast wel een van je ‘lievelingsvogels’ tussen.
In een nog niet zo grijs verleden (rondom de eeuwwisseling) werd een reeks vogel-monografieën uitgegeven door de Belgische uitgever VUBPRESS in de serie ‘Vogels rondom ons’. Monografieën geschreven door Jenny de Laet. Helaas is er van deze serie nog weinig te vinden. Dit waren/zijn waardige voorgangers van de serie van atlas contact. Er staan er vele bij mij in de boekenkast.
Alle vogelboeken, maar zeker de monografieën, stimuleren je om nog attenter naar vogels te gaan kijken, naast informatief is het ook zeer mindful. Ik wens iedereen veel vogelkijkplezier.



Terugblik op de voorjaarscursus 2025 ‘Vogels kijken voor beginners’
Hij is weer voorbij gevlogen, de voorjaarscursus ‘Vogels kijken voor beginners’. Met twintig enthousiaste cursisten (Margo, Jan, Jolanda, Aline, Petra, Gerreke, Bart, Marjan, Paula, Linda, Karlijn, Hans, Helmi, Gea, Charlotte, Renske, Carol, Mariëtte, Ted, Marja) hebben Toine en ondergetekende vier informatieve en leuke woensdagavonden in april achter de rug. De opgedane kennis kon op vier vroege zaterdagochtenden worden getoetst: twee wandelingen rondom de Natuurschuur, een bezoek aan het Kraaiennest en als afsluiter een bezoek aan De Nieuwe Droogmaking. Om de goede sfeer te completeren waren ook de weersomstandigheden uitstekend. Een van de cursisten deed de cursus zelfs voor de tweede keer. En een andere cursist heeft zich al opgegeven voor nogmaals de beginnerscursus volgend jaar (2026). Op de tweede avond hadden we een extra bezoeker die de tweede avond van de beginnerscursus van het vorige najaar had gemist. Ook was er weer enthousiasme voor de vervolgcursus het komende najaar in oktober, wat de reservelijst weer liet groeien.
De eerste avond stond in het teken van determineren en classificeren, waarbij ook vogelgidsen en vogel-apps de revue passeerden. De grote (letterlijk) ANWB-vogelgidsen uit de Natuurschuur, zijn iedere avond door iedereen intensief gebruikt. De grote gidsen zijn een nuttig hulpmiddel in de toch wel wat imponerende vogelwereld. Deze gidsen mochten helaas niet mee naar huis, maar gelukkig werd de cursus-syllabus wel ieders eigendom. Deze avond was er uitgebreidere aandacht voor de heggenmus, de vogel van de week.
De tweede avond ging de (interactieve) presentatie over roofvogels en vogelgeluiden. Bij dat laatste onderwerp speelden de vogel-apps een grote rol. De vogel van de week was de buizerd.
De derde avond bepaalden watervogels en het voorjaar (voortplanting) de agenda. Vogel van de week was de tureluur.
De vierde en laatste avond werd afgesloten met de spannende, leuke en toch ook wel lastige eindkwis. Wisten we allemaal nog waar we vier avonden over gesproken hebben? Na een spannende eindsprint werd de kwis gewonnen door Helmi, die als prijs een van de twee boeken van Toine mocht uitkiezen. De kwis werd voorafgegaan door een introductie van zangvogels, vogelgebieden rondom Delft, een uitleg over waarneming.nl en van verrekijkers en telescopen. Dat laatste zal, op verzoek van de cursisten, bij de volgende beginnerscursussen op de eerste avond besproken worden. De vogel van de week was de zanglijster.

De zaterdagochtendwandelingen waren prima opwarmers voor onze beginnende vogelaars, die al duidelijk vogelliefhebbers waren. De broedende havik in het krekengebied zal niet meer worden vergeten. Een topper bij De Nieuwe Droogmaking was de zwarte ruiter in broedkleed. En niet te vergeten de zingende blauwborst op een rietpluim in het zonnetje. Maar ook de zomertaling en de steltkluut konden er mee door. Ook de snor kon op veel belangstelling rekenen. En dan doen we de massa’s andere ‘enthousiaste’ vogels tekort. Bij het kraaiennest waren de toppers de fraaie mistige zonsopkomst, het mooie zicht (erg dichtbij) op een zingende Cetti’s zanger en het paartje bruine kiekendieven. Fraaie waarnemingen als aanloop naar nog meer. Ongetwijfeld gaan we alle cursisten weer terugzien bij de excursies van de Vogelwacht.



Verhuizing steenuilen succesvol
Eind vorig jaar is er voor de steenuilen in het bouwvallige ketelhuis aan de Oude Bovendijk in Berkel een nieuw onderkomen gebouwd. Op deze website heeft u dat kunnen volgen. En dan maar in spanning afwachten of de uiltjes het accepteren.
Op 18 april was er al een melding dat de uiltjes gezien waren in de nieuwe voorziening. John had begin juni al twee uiltjes gezien waarvan een op de houthoop er onder. Het andere uiltje zat op drie eieren.
Inmiddels toont een foto van Raymond van der Ham, genomen van grote afstand om niet te verstoren, het keiharde bewijs dat de verhuizing gelukt is. Dat is een groot compliment voor de initiatiefnemer en de uitvoerders.

Excursie Kennemerduinen
Wanneer: 23 maart 2019 van 08:00 tot 16:00
Het strand, de haven (met de sluizen) en de pier van IJmuiden vormen een mooie plek aan de kust om deze tijd van het jaar zeevogels en trekvogels te spotten. Soms zijn er ook bruinvissen of zeehonden te zien, maar we concentreren ons natuurlijk op zeevogels als duikers, zeekoeten, alken, zaagbekken, zee-eenden, eiders, ijseenden, een kuifaalscholver of een jan van gent. Ook kleine vogels als sneeuwgorzen of oeverpiepers kunnen opduiken. Op de pier natuurlijk grote kans op strandlopers en steenlopers. Vlakbij IJmuiden kunnen we ook het Nationaal Park Zuid-Kennemerland bezoeken. Een prachtig afwisselend bebost duinengebied. Hier meer kans op doortrekkende zangvogels, zoals piepers, leeuweriken en gorzen, en natuurlijk vinken en mezen. Daarnaast bewonen ook grotere vogels als spechten, sperwers, haviken en bosuilen dit gebied. Sowieso een excursie om een flinke daglijst met vogelsoorten te scoren.
Vogelexcursie: Kennemerduinen, IJmuiden
Vertrek Papaver (Korftlaan)
Organisatie Vogelwacht Delft en Omstreken
Kosten € 0,07 per kilometer
Informatie en aanmelding op donderdag 21 maart tussen 19:00 en 21:00 uur, Gert van der Horn (015) 285 28 02
Excursie: Ameide
In Ameide huist een kolonie Purperreigers, met als goede buur een kolonie Zwarte Sterns. Dat zijn dus wel twee zekerheidjes voor deze dag. Stipt om 7 uur vertrokken we, een aantal enthousiaste vogelaars, bij de Papaver richting Ameide alwaar we om 8 uur aankwamen. Het beloofde een prachtige dag te worden, met ’s ochtends wat kans op enkele buien. Bij Rotterdam zagen we dan de eerste exemplaren klaar liggen. Grote aambeelden, donkere luchten en zelfs een regenboog als bewijs dat het ook daadwerkelijke regende. Bij Ameide kleurde de westelijke hemel inktzwart, dus besloten we om maar even in de buurt van de auto te blijven hangen. Een bliksemschicht en daar had je het gedonder al. Uiteindelijk dreef de bui netjes ten zuiden van ons langs. Onderwijl hadden we de meeste soorten al te pakken met als blikvanger Bruine Kiekendieven die elkaar de prooi toespeelden. Maar ook fel tegen de donkere lucht afstekende Grote Zilverreigers.
Na de bui het rondje langs de Zouweboezem gelopen. De Zwarte Sterns zaten netjes op hun vlotjes, Blauwborsten, alle andere rietvogels, een Spotvogel, diverse Koekoeken. Of zijn het Koekoeks ? Volgens het boekje is het juiste woord Koekoeken, maar dan zou het ook Koekoekenbloemen moeten zijn en niet koekoeksbloemen. Toch ? Ach, vrolijk liepen we verder.
Bij de koffie ontdekte Rene dat we eerder de dag een mogelijke Wespendief hadden gezien. Altijd handig die foto’s, maar helaas had niemand de vogel in het veld herkent. Tja, als je de hele dag Buizerds tegen komt, dan kan dat gebeuren.
Na de koffie nog even genoten van de Purperreigers waarbij sommigen van ons het geluk hadden een Havik van dichtbij te mogen bewonderen.
We constateerden dat we ook een hoop soorten niet hadden gezien, of althans, niet hier. Of we dat ook niet zouden moeten bijhouden ? Zie Renegaatdatverderuitwerken.nl.
Soorten (63)
Aalscholver, Bergeend, Blauwborst, Blauwe Reiger, Boerenzwaluw, Bosrietzanger, Bruine Kiekendief, Buizerd, Cetti’s Zanger, Fazant, Fitis, Fuut, Gaai, Gierzwaluw, Grasmus, Groenling, Grote Bonte Specht, Grote Zilverreiger, , Grutto, Havik, Houtduif, Huismus, Huiszwaluw, Kauw, Kievit, Kleine Karekiet, Kleine Mantelmeeuw, Kneu, Knobbelzwaan, Koekoek, Koolmees, Krakeend, Kuifeend, Lepelaar, Meerkoet, Merel, Nijlgans, Oeverzwaluw, Pimpelmees, Purperreiger, Putter, Rietgors, Rietzanger, Slobeend, Snor, Sperwer, Spotvogel, Spreeuw, Sprinkhaanzanger, Tafeleend, Tjiftjaf, Torenvalk, Tureluur, Vink, Visdief, Waterhoen, Wespendief (?), Wilde Eend, Winterkoning, Witte Kwikstaart, Zwarte Kraai, Zwarte Stern, Zwartkop
Hieronder een filmpje van Rene :

