In deze zeer droge en warme zomer leek een bezoek aan het IJsselmeer een goede optie. Vrijdag 31 juli 2026 namen ondergetekende en René Droog de veerboot van Lelystad naar de Marker Wadden. De bijgaande foto’s en stills (uit filmpjes) zijn van René.

Het was prima weer, niet te warm, een aardig briesje, redelijk bewolkt en rond het middaguur verscheen de zon. De regen die de dag daarvoor was voorspeld, viel niet. Het was ons tweede bezoek aan de Marker Wadden. De vorige keer was in oktober 2021, 5 jaar geleden, toen we weer op stap mochten na de corona lockdown. We voeren met de ochtendboot van 10 uur, samen met vele andere bezoekers. Er is een ‘nieuwe’ vaste veerboot, de Nieuw Horizon, helaas niet meer de driemaster Abel Tasman.

Regelmatig vlogen ons visdiefjes voorbij, tegen de wind in en laag boven de golven, met een visje in hun bek op weg naar de Marker Wadden. Visdiefjes de andere kant op richting Lelystad, zeilden ons hoger voorbij, zonder vis en op de wind. Na drie kwartier varen zetten we voet aan wal op het haveneiland. Omdat we om 14:00 uur met dezelfde boot retour moesten, betekende dat drie uur om het eiland te ontdekken.

Net als heel Nederland bleek ook het haveneiland er behoorlijk droog bij te liggen. Overheersend waren de zeer vele krijsende visdiefjes en hun grote jongen. Mooi hoe de ouders hun kroost in die kakafonie terugvinden. Toch vingen we tussen al dat gekrakeel het geluid van een kleine karekiet op. Of was het toch een rietzanger? De app Merlin kon het geluid van de kleine karekiet niet selecteren tussen het geschreeuw van de visdieven: VISDIEF, VISDIEF, VISDIEF…….

Alle soorten zwaluwen (boeren-, huis- en oever-) vlogen in aardige aantallen voorbij. Met als toppunt een zeer grote hoeveelheid oeverzwaluwen, zwenkend boven en rustend op de droge grond aan de noordzijde van het eiland. Casarca’s zijn altijd een fraai gezicht maar de aantallen die hier aanwezig waren overtroffen onze verwachtingen. Alle andere eenden, in hun rommelige eclipskleed, vielen daarbij in het niet. Overal ook kemphanen, oeverlopers, watersnippen en bonte en kleine plevieren. Voor de waterral moesten we het weer alleen met het geluid doen. Dat leek ook het geval voor de baardmannetjes, maar uiteindelijk hebben we er toch een paar gezien. Hier en daar ook bonte strandlopers, tureluurs en grutto’s. Achteraf zag René (op zijn filmbeelden) nog een krombekstrandloper. Speciaal was de ene jonge zwarte stern tussen alle visdiefjes.

Een zonnig gezicht zijn altijd weer de gele kwikstaarten. Zijn witte familielid hadden we al gezien bij de pier van de veerboot in Lelystad. Hij had zich een beetje verstopt maar we zagen hem toch, een jonge koekoek. Ook al was het een juveniel (een wit vlekje op zijn achterhoofd) toch werd onze koekoek driftig op de huid gezeten door KBV-tjes. Zijn ouders zijn al op weg naar het warme zuiden, nog even en dan gaat onze jonge koekoek hen achterna. Qua roofvogels was het wat mager, alleen een vrouwtje bruine kiekendief. Dat werd later op onze terugweg langs de Oostvaardersplassen goed gemaakt.

Het haveneiland is het enige eiland – van de nog steeds groeiende Marker Wadden – waarop bezoekers zijn toegestaan. En dan nog is verreweg het grootste gedeelte als broed- en rustgebied aangewezen. Gelukkig zijn er wandelpaden genoeg om je te vermaken. Net als vijf jaar geleden vloog de tijd voorbij. We hebben dan ook niet de hele kustroute van 7,2 km kunnen lopen.

De Marker Wadden zijn samen met de Oostvaardersplassen het Nationaal Park Nieuw Land. Op de terugweg deden wij nog twee parkeerplaatsen aan langs de Oostvaardersdijk, voor een ruimtelijk zicht op deze Oostvaardersplassen. De oogst was onder andere een bruine kiekendief, buizerd en twee zeearenden, waarvan één luierend maar waakzaam op de droge grond zittend. Daarnaast zeer veel grauwe ganzen, grote zilverreigers en lepelaars. Het vele wit van de zilverreigers en lepelaars gaf de plassen een prachtig accent. De natuur in Nederland heeft het moeilijk maar Nationaal Park Nieuw Land geeft veel mogelijkheden om van de Nederlandse natuur genieten.

Samen met René ben ik een dagje naar de Biesbosch, de Brabantse Biesbosch wel te verstaan. Als voorbereiding op de excursie van de Vogelwacht zaterdag 30 augustus. Is alles nog zoals we het een jaar geleden hebben gezien? Kunnen we overal waar we heen willen nog wel komen? Is het überhaupt interessant om sommige plekken nog te bezoeken? Vragen te over en dan lijkt de tocht een verplichting. Niets is minder waar! Wat is en blijft dit toch een prachtig gebied, ruimte, rust en vergezichten. En dat vlak bij de randstad. Verrassend anders blijken altijd de waterstanden. Logisch in een Nationaal Park, tevens ingericht als waterbuffer (‘ruimte voor de rivier’). Verrassend zijn ook de voor je neus, verrekijker en telescoop verschijnende vogels. Altijd weer anders. Deze keer veel roestganzen (casarcas) en zowaar twee reuzesterns in de Noordwaard.

Langzaam rijdend met de ramen open, om maar niets te missen, leverde een boomvalkennest op. Het hielp ook enorm dat daar een gepassioneerde fotograaf met zijn auto stil stond. Pa en moe boomvalk waren in de buurt en lieten zich regelmatig zien en horen. Hun kroost bestond uit een groot jong, duidelijk zichtbaar in het nest. De fotograaf bezocht deze plek regelmatig en liet enkele fraaie foto’s zien, waaronder de conceptie van dat jong. Ja, dit zijn toch de verrassende momenten waarom je op pad gaat om vogels te kijken.

Een boottochtje verder, we staken de Nieuwe Merwede over met de pont bij de Kop van ’t Land, voor een bezoek aan de Zuid-Hollandse kant van de Biesbosch, wachtte ons de grootste verrassing. Na het parkeren van de auto bij de Tongplaat was het tijd voor de benenwagen. Op weg naar het uitzichtpunt over de Tongplaat met een mogelijke zeearend. Maar eerst even de dijk op voor een blik op de bosschages en de strook weiland tussen de twee grote plassen. Daar prachtig en langdurig zicht op een groene specht aan de maaltijd tussen het gras. Hij/zij, zo te zien een juveniel, was ook niet te beroerd om even op een paaltje te gaan zitten. Een tweede groene specht kwam overvliegen, roepend en wel.
Het meest bijzondere kwam echter daarna.

Niet lang nadat we de pas erin hadden gezet hoorden we een vreemde vogel, een parkiet, maar geen halsbandparkiet. Naast het pad in de bomen zat een valkparkiet. René bleek in het verleden met deze tamme parkieten te maken hebben gehad. Hij begon de vogel dan ook toe te zingen. En zowaar de vogel vloog uit de boom en nestelde zich op René zijn schouder. Vervolgens wandelde de parkiet gezellig met ons mee (op de schouder van René) naar het uitzichtpunt over de Tongplaat. De parkiet, René noemde hem Kuifje, was niet kieskeurig en dacht als René met Hans op stap kan gaan dan kan ik dat ook. Zo stapte hij zo nu en dan over van de een naar de ander.

Ook bezocht hij even een naburig schaap. Dat vond het schaap maar vreemd, zeker toen Kuifje op zijn kop klom. Halfslachtig bekeek ik nog even de bomenrij langs de Nieuwe Merwede op zoek naar de zeearend, maar ik was teveel afgeleid. Wat was Kuifje een gezellige compagnon. Een slokje water uit het dopje van mijn bidon ging er ook wel in, evenals een paar kruimels biscuit. Uiteindelijk is Kuifje weer helemaal mee terug gelopen naar de auto maar dacht toen het is genoeg geweest. De auto wilde hij/zij niet in en vloog de bomen in. Wat een ervaring. Het was sowieso een mooie dag maar Kuifje ging toch vooral in gedachte mee naar huis.

Op 10 juli (2025) liep ik een rondje in het ‘krekengebied’, het zuidoostelijke deel van de Polder van Biesland (Pijnacker). Midden in de ‘stille tijd’, dan hoor niet zoveel vogels meer als in het voorjaar. Maar ik zag er des te meer: tientallen kbv’tjes (kleine bruine vogeltjes), op meerdere plekken, op de paden, in de bermen en in de struiken erlangs. En niet alleen klein en bruin, ook grotere en soorten met meer kleur.

Af te toe miegelde en flitste het door elkaar en heen en weer: naar het pad, even schuifelen, en weer terug naar de veilige berm en struiken, etc. etc. Nooit eerder had ik zoiets gezien. Wat was daar gaande?? Het was een warme dag, met veel vlinders en andere insecten op de kruiden in de berm, maar blijkbaar ook op de paden. Foeragerende kbv’tjes die ik anders niet of nauwelijks op de grond zie, concludeerde ik later: tjiftjaffen, een tuinfluiter, een fitis en vooral veel zwartkoppen. Verder pimpels en koolmezen. Ook veel vinken, een paar merels en zanglijsters, juveniele roodborsten en een rietgors, maar die foerageren normaal ook al op de grond.

De bliksemacties van de kleintjes waren onnavolgbaar, de camera moest er aan te pas komen om wat stilstaande beelden voor betrouwbare determinaties te genereren (zie Waarneming.nl). Ik had de indruk dat de zwartkoppen meest 1e-jaars vogels waren: veel lichtbruine koppies. Kortom, feest in het krekengebied, en niet alleen daar. Op de warme dagen rond 10 juli ook boven mijn huis in de Delftse Wippolder: veel kleine mantels en zilvermeeuwen die achter vliegende mieren aan joegen.

Hans de Winter

Voor liefhebbers van lezen en vogels is zeer veel beschikbaar. Zo geeft uitgeverij Noordboek de serie ‘De Scharrelaar’ uit: Vogeltijdschrift voor lezers. De 12e editie is dit jaar (2025) verschenen. In 2019 is deze serie gestart door uitgeverij atlas contact als halfjaarlijks verschijnend tijdschrift. Na 8 verschenen nummers (2019/1 t/m 2022/2) stopte atlas contact met het tijdschrift. De redactie van De Scharrelaar vond in uitgeverij Noordboek een nieuw platform. In 2023 verscheen bij hen nummer 9 en nu dus nummer 12. Leuke verhalen door wisselende auteurs maar met een vaste redactie, redacteurs die ook de pen hanteren. Het zijn persoonlijke verhalen uit het (vogel)leven gegrepen, die soms ook ‘de krant’ hebben gehaald of in andere bundels zijn uitgegeven.

Uitgeverij atlas contact geeft wel een serie vogelmonografieën uit. En dat is een goudmijn als je iets meer wilt weten over je lievelingsvogel. Of misschien niet je lievelingsvogel maar wel een vogel die je persoonlijk raakt, door zang, voorkomen of gedrag. Niet alleen leer je dan ‘iets meer’, maar ‘zeer veel meer’ over deze vogel. De laatste in de reeks (ook dit jaar 2025 verschenen) is ‘De zanglijster’ door Erwin Kompanje. Een boek barstensvol lezenswaardige informatie. Mooi om te lezen hoe je zo op kunt gaan in een vogel, in dit geval de zanglijster. In de uitgebreide studie met veel veldwerk en veel documentatie-onderzoek, zowel wetenschappelijk als populair, ontstaat een band met de soort en met specifieke exemplaren. De zanglijster is een vogel van de week in onze cursus ‘Vogels kijken voor beginners’. Volgend voorjaar zal dit hoofdstuk worden aangevuld met nog meer boeiende informatie. Met dank aan Erwin Kompanje.

Deze uitgave van atlas contact is vooraf gegaan door monografieën over de houtduif, de ooievaar, de houtsnip, de steenuil, de knobbelzwaan, de wilde eend, de fuut, de zeearend, de zwarte specht, de merel, de Turkse tortel, de tapuit, de kievit, de zilvermeeuw, de meerkoet, de grutto, de goudvink, en de spreeuw. Daar zit vast wel een van je ‘lievelingsvogels’ tussen.
In een nog niet zo grijs verleden (rondom de eeuwwisseling) werd een reeks vogel-monografieën uitgegeven door de Belgische uitgever VUBPRESS in de serie ‘Vogels rondom ons’. Monografieën geschreven door Jenny de Laet. Helaas is er van deze serie nog weinig te vinden. Dit waren/zijn waardige voorgangers van de serie van atlas contact. Er staan er vele bij mij in de boekenkast.
Alle vogelboeken, maar zeker de monografieën, stimuleren je om nog attenter naar vogels te gaan kijken, naast informatief is het ook zeer mindful. Ik wens iedereen veel vogelkijkplezier.

Een nieuwe reeks Haiku’s, drie regels van respectievelijk 5, 7 en 5 lettergrepen. Drie op zichzelf staande regels maar samen verbinden ze één onderwerp. Wederom voor een ode aan vogels en de natuur. Vogels (en de natuur) die ons inspireren om er zelf ook het beste van te maken in deze woelige mensentijden. Niet alleen voor ons zelf maar voor iedereen. Deze keer een etalage voor een bijzondere veelal onbekende vogel, die sinds kort weer in Nederland is gearriveerd om aan het nageslacht te werken, de nachtzwaluw.

Geen avondstilte
Een betoverend geluid
De nachtzwaluwen

Wat een geratel
Geen grote stille heide
De nachtzwaluwen

Kikkers en padden
Worden bijkans overstemd
De nachtzwaluwen

Vliegen in schemer
Een spookachtig mooie vlucht
De nachtzwaluwen

Ze zijn weer terug
Helemaal uit Afrika
De nachtzwaluwen

Onzichtbaar bij dag
Met dank aan zijn verenpracht
De nachtzwaluwen