Home » Nieuwsbrief

Category Archives: Nieuwsbrief

Aanmelden voor de nieuwsbrief

Wilt u niets missen, abonneer u dan op de nieuwsbrief.

Volg ons op Facebook

Onze sponsors

Hoe komt de ijsvogel aan zijn naam?

De ijsvogel kan niet tegen ijs.” En dat hebben we niet van de eerste de beste. John Kleijweg meldde dat afgelopen donderdag tijdens zijn interessante en vermakelijke presentatie over de vogels van Midden-Delfland. En hij zette zijn stelling kracht bij door te memoreren dat het aantal ijsvogels in de winter van 2008-2009 op bepaalde plekken in Nederland was gedecimeerd. In de Volkskrant was dat toen ook te lezen:

(…) De grootste slachtingen vielen deze winter in Limburg, Noord-Brabant en Gelderland. Daar was het het koudst. In december telden mensen in Gelderland nog 39 ijsvogels en in januari nog maar drie. In februari was er nog maar een te zien. (…)”. Volkskrant 16 maart 2009

Toch werd er wel vaak een verband gelegd met ijs bij het verklaren van zijn naam. In Nederlandsche Vogelen staat bijvoorbeeld:

De benaaming van Ysvogel is daar van afkomstig, dat men hem op de binnen-Wateren meest aantreft by vriezend Weer. Andere benaamingen, van duisterer afleiding, ga ik voorby.

De ijsvogel wordt inderdaad vaker gezien in de kou omdat hij dan niet verscholen zit achter bladeren maar op een kale tak te vinden is in de buurt van een wak. En met z’n felle kleuren tegen een lichte/witte achtergrond is ie dan ook veel beter te zien.

IJs- zou dan van het Oudhoogduitse (8ste eeuw) isarn afgeleid zijn. Isa is ‘ijs’ en Arn ‘arend’ dus dat zou dan op ijsarend uitkomen. En de manier waarop de ijsvogel al stootduikend zijn vis vangt, lijkt op hoe bijvoorbeeld de visarend dat doet. Arn zou heel vroeger ook gewoon ‘vogel’ zijn geweest, waardoor isarn letterlijk op ijsvogel uitkomt.

Maar het kan ook zijn dat de naam ijsvogel niks met ijs te maken heeft. Isarn betekent namelijk als geheel ook ‘ijzer’. En de felblauwe kleur van de ijsvogel zou dan gelinkt zijn aan de blauwglanzende kleur van ijzer. Het Duitse woord voor ijzer is ook Eisen.

In de 11de eeuw bestond in het Oudhoogduits isanuogal waarin het woord vogel voorkomt. In de verklaring met ijzer zou dit dan ‘ijzervogel’ betekenen. Het grappige is dat het in de verklaring met ijs een tautologische samenstelling wordt. Het woord vogel komt er twee keer in voor: is+arn+uogal => ijs+arend/vogel+vogel.

Deze samenstellingen kunnen ontstaan doordat mensen de betekenis en opbouw van het oorspronkelijke woord niet meer kennen en er dan een nieuw woord aan vastplakken. Ook tortelduif en struisvogel zijn tautologische samenstellingen want turtur is al tortelduif en struis komt van Latijn struthio wat al struisvogel betekent.

En dat heb ik geheel en al gratis en voor niets keurig netjes voor u op een rijtje gezet. Klaar uit!

Toine Andernach

 

Gebruikte bronnen

Blok, H. & ter Stege, H. (2008). De Nederlandse vogelnamen en hun betekenis. Leidschendam/Waalre: in eigen beheer.

Eigenhuis, K.J. (2004). Verklarend en etymologisch woordenboek van de Nederlandse vogelnamen. Amsterdam: Stichting Dutch Birding Association.

Kerkhof, P. A. (7 juli 2016), Over struisvogels, windhonden en maaltijden. Hoe leenwoorden inzicht verschaffen in onze taalgeschiedenis. Op https://www.nemokennislink.nl/publicaties/over-struisvogels-windhonden-en-maaltijden/.

Nozeman, C. & Sepp, C. (Herdruk 2015). Nederlandsche Vogelen 1770-1829. Tielt, België: Lannoo, Den Haag: KB.

Volkskrant (16 maart 2009), Helft ijsvogels dood door koude winter. Op https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/helft-ijsvogels-dood-door-koude-winter~bbee8717/.

Wikipedia (17 november 2019), Tautologie (stijlfiguur). Op: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tautologie_(stijlfiguur)

Opnieuw belangstelling voor ons werk door een golfclub

Leo Meewisse

Na de golfclub te Schipluiden met 10 stuks en de Rijswijkse golfclub met 15 stuks is nu op eigen verzoek toegetreden de Golfclub Concordia. Concordia een multi-sport vereniging gevestigd pal naast de Hertenkamp.
Overweging was de beoogde groenere uitstraling en bestrijding van de emelten die graag gegeten worden door de spreeuwen en zeer schadelijk zijn voor de greens. Emelten zijn het larve stadium van de langpootmug (Tipula cziziki).

Nieuw seizoen van start

In augustus start de Vogelwacht Delft weer met diverse activiteiten. Er is een zeer gevarieerd excursie-aanbod waar veel gemotiveerde excursieleiders al staan te trappelen om hier iets moois van te maken. In het najaar wordt weer de cursus “Vogels kijken” gegeven, waarbij vermeld moet worden dat deze al bijna vol is; dus reageer snel als je wilt meedoen.Verder hebben we weer een interessant lezingen aanbod. Alles is te vinden op deze site.

In het excursie programma staan twee speciale excursies ingepland. Hiervoor wil de organisatie graag weten of er voldoende animo is. Het gaat om een excursie naar Texel op 14 maart 2020 en naar de Markerwadden op 1 juni 2020. Voor beide excursies zijn er extra kosten voor de veerboot naar Texel respectievelijk de excursieboot. Graag per omgaande aangeven aan de betreffende excursieleider of je belangstelling hebt om mee te gaan.

Aanstaande zaterdag starten we met de traditionele excursie naar de Biesbosch. Zeearend, visarend en misschien een glimpje bever ? Donderdag opgeven.

Excursie : Brabantse Biesbosch

Op zaterdag 24 augustus 2019 van 07:00 tot ongeveer 17:00 uur
Start Korftlaan tegenover de Papaver.
Kosten € 0,07 per kilometer.
Informatie en aanmelden op donderdag 22 augustus tussen 19.00 en 21.00 uur bij Hans de Winter. Tel 015-2134636 of 06-22026848.

Was het Nationale Park de Biesbosch al een prachtig gebied om vogels te kijken, de afgelopen jaren is dat nog mooier geworden. In het Nationale Park en daar omheen is veel akker- en weiland terug gegeven aan de natuur. Dit alles vanwege het project ruimte voor de rivier, zodat we wateroverlast nog beter het hoofd kunnen bieden. We bezoeken vooral de Brabantse kant van de Biesbosch tussen Werkendam en het bezoekerscentrum op het MuseumEiland. We eindigen in Zuid-Holland aan de Dordtse kant van de Biesbosch, via de pont Kop van ’t Land naar de Tongplaat. Aan die kant vindt de recentste ontwikkeling plaats in het kader van ruimte voor de rivier. Visarend en Zeearend zijn bijna vaste prik op deze excursie. Verder teveel soorten om op te noemen. Zie voor verdere informatie de websites van het Nationaal Park (https://np-debiesbosch.nl) en van het Biesbosch MuseumEiland (http://biesboschmuseumeiland.nl). Of lees de verslagen van deze excursie in de afgelopen jaren op onze website of in de Vogelstreken.

Najaarscursus Vogels Kijken 2019

Ook in 2019 organiseert de Vogelwacht Delft weer de vervolgcursus “Vogels Kijken”, een cursus die aansluit op de Beginnerscursus die dit voorjaar gegeven is, maar die ook uitstekend kan dienen voor geïnteresseerden die hun kennis wat willen opfrissen. Aan bod komen de volgende onderwerpen: Vogeltrek, Roofvogels en Uilen, Voeding en Voortbeweging, Ganzen en Wintervogels. De cursus wordt op vier woensdagavonden gegeven, op 30 oktober en op 6, 13 en 20 november 2019 in de Natuurschuur aan het Linneauspad te Delft.

Voor niet-leden bedragen de kosten € 40,- voor leden van de Vogelwacht Delft e.o. € 30,-, dit is inclusief cursusmateriaal. In tegenstelling tot de voorjaarscursus, worden er voor deze cursus geen aparte excursies gegeven. Wel kan iedereen zich aanmelden voor deelname aan de reguliere excursies van de Vogelwacht Delft e.o.

Cursusdata: 30 oktober, 6, 13 en 20 november 2019
Tijd: 19:30-22:00 uur
Locatie: De Natuurschuur, Linnaeuspad 3 in Delft (zijweg van de Korftlaan)
Organisatie: Vogelwacht Delft en Omstreken
Kosten: Leden € 30,-, niet-leden € 40,-
Informatie en/of aanmelden: Uiterlijk 25 oktober 2019 bij Peter Elfferich (015-3613259; e-mail elfferich13@hetnet.nl ).

Naar Geluiden

Bijzondere waarnemingen in regio

Activiteiten

jan
9
do
20:00 Lezing: Meeuwen
Lezing: Meeuwen
jan 9 @ 20:00 – 22:00
Merijn Loeve, mede- auteur van het in april 2019 verschenen boek: ‘ De Nederlandse Meeuwengids’ Meeuwen zijn misschien wel de lastigste vogelfamilie om op naam – en op leeftijd- te brengen. Niet alleen hebben we in … Continue reading
jan
18
za
08:00 Excursie: Schouwen Duiveland/ S...
Excursie: Schouwen Duiveland/ S...
jan 18 @ 08:00 – 16:00
Start:Korftlaan tegenover de Papaver Kosten: € 0,07 per kilometer Informatie en aanmelden op donderdag 16 januari  tussen 19:00 en 21:00 uur, door Herco Christerus – telefoon klik hier –. De Tureluur kun je het hele … Continue reading
feb
13
do
20:00 Lezing: Natuurlijk inclusief bouwen
Lezing: Natuurlijk inclusief bouwen
feb 13 @ 20:00 – 22:00
Ireen Muller, gemeente Den Haag Er heerst een grote bouwwoede in Nederland, de druk op de natuur wordt daardoor steeds groter. Om deze druk niet groter te laten zijn is het thema Natuurlijk inclusief bouwen ontstaan. Irene Mulder … Continue reading
mrt
12
do
20:00 Lezing: De regenworm
Lezing: De regenworm
mrt 12 @ 20:00 – 22:00
Jeroen Onrust, onderzocht het belang van regenwormen op de vruchtbaarheid van agrarisch land en voor de voedselvoorziening van weidevogels. “Ik vind het belangrijk om voor de worm op te komen, dat brengt onze wereld verder”, aldus Jeroen … Continue reading
mrt
14
za
07:00 NIEUW: Excursie Rondje Texel
NIEUW: Excursie Rondje Texel
mrt 14 @ 07:00 – 18:00
Start Korftlaan tegenover de Papaver. Kosten € 0,07 per kilometer en de veerkosten per auto. (€ 37,- tarief 2019!). Informatie en aanmelden op donderdag 5 maart 2020 tussen 19.00 en 21.00 uur bij Hans de … Continue reading