Aleida van den AkkerDelft, 10 maart 2022

Door Linde Slikboer van Stichting EIS.

Honingbij versus wilde bijen

Linde vertelde de 50 toehoorders over de bijen in Nederland. De honingbij kent iedereen wel, dat is een heel bijzondere bij omdat dat de enige bij is die in sociale groepen leeft en honing maakt om het volk in de winter te kunnen laten overleven, en ook de enige bij die door de mens als ‘huisdier’ gehouden wordt. Alle andere 368 wilde bijen in Nederland overwinteren als ei of larve en hebben dus in de winter geen voedsel nodig. Linde vertelde juist over die andere bijen (en hommels, want die worden ook tot de bijen gerekend). Interessant was dat veruit de meeste bijen ondergronds nestelen, waarvoor ze zelf een holletje graven. Als je die bijen wilt faciliteren moet je dus kale stukjes aarde in je tuin openlaten, vooral in de zon. Een minderheid van de wilde bijen nestelt bovengronds in bestaande holtes. Voor deze bijen hebben, mits goed ontworpen, insectenhotels wél zin.

Meetnet

Bijen zijn kieskeurige beestjes, ze zijn vaak bloemspecifiek en vliegen geen enorme afstanden. Dat betekent dat bouwmateriaal voor nest en voedsel op korte afstand beschikbaar moet zijn. Het is dan ook niet zo gek dat het niet zo goed gaat met bijen. 14% van de soorten zijn al verdwenen uit Nederland. Om meer inzicht te krijgen in de verspreiding is er een hommelmeetnet opgezet. Net als bij de vogels en de vlinders kan iedereen hieraan meedoen door regelmatig een hommelroute te lopen. Kijk op www.bestuivers.nl/meetnethommels.

Bijen versus zweefvliegen

Let wel op: sommige zweefvliegen lijken op hommels. Om te weten of je met een hommel of een zweefvlieg te maken hebt moet je letten op de antennes, ogen en poten. Hommels hebben altijd slanke antennes, geen grote ogen, en hun poten zijn breed en driehoekig en hebben een korfje voor het stuifmeel, plus een glimmend vlakje.

Kenmerken hommels

Linde toonde ons de kenmerken van de verschillende hommels, zie tekening, en deed daarna een testje gedaan of de toehoorders het goed hadden begrepen. En dat viel niet tegen.

Steun- en beschermmaatregelen

Er zijn best een aantal zaken die de wilde bijen kunnen helpen. Denk aan aangepast maaibeheer bij gemeenten en waterschappen, en het bij-vriendelijk maken van openbaar groen en particuliere tuinen. Ook terughoudend zijn bij het plaatsen van honingbijkasten. Verder is het jammer dat de bijen- en vlinderzaadmengsels vaak niet de goede mengsels bieden. Het inzaaien daarvan kan zelfs bijdragen aan het verlies van inheemse wilde planten en bijbehorende insecten. Beter is het goed te kijken naar streekeigen planten en het beheer aan te passen.  Het laten staan van paardenbloemen, klavers en wikkes etc. levert vaak meer op.