Jaffa: een oude begraafplaats, nu midden in Delft, maar bij de opening in 1868 nog midden in de Wippolder. Ik woon niet ver van Jaffa en kwam daar in de 80’er jaren al als florist en wandelaar. In de winter zag ik daar vogels die in de wijde omgeving niet voorkwamen. Daardoor vatte ik het plan op om daar de vogels te gaan inventariseren.
Vier jaar lang heb ik de inventarisatie gedaan, van 2018 tot en met 2021. In het begin vooral in de winter, maar al gauw jaarrond. Jaffa werd mijn ‘local patch’. Daarna heb ik me verdiept in de broedvogeltellingen van de Vogelwacht (vanaf 1964!) en heb ik ook Waarneming.nl gescreend. Mijn bevindingen heb ik gebundeld in een uitgebreid verslag, hieronder staan enkele highlights.
In de afgelopen ruim 60 jaar is het respectabele aantal van 85 soorten op Jaffa waargenomen, waarvan er 50 hebben gebroed. Per jaar werden gemiddeld 24 broedsoorten geteld. Acht soorten (wilde eend, houtduif, heggenmus, merel, tjiftjaf, winterkoning, koolmees, pimpelmees) waren ieder jaar van de partij.
Van 1965 tot 2006 zijn 19 soorten als broedvogel verdwenen, waaronder soorten die jaren achter elkaar en soms met veel territoria aanwezig waren (huismus, groenling, spreeuw, grauwe vliegenvanger, spotvogel). Sommige verdwenen soorten zijn later weer incidenteel aanwezig (groenling, fitis, tuinfluiter, putter, zomertortel, gekraagde roodstaart). De zanglijster liet vanaf 2010 vaak verstek gaan en zou de volgende soort kunnen zijn die broeden op Jaffa niet meer ziet zitten.
Het valt op dat veel van de soorten die van Jaffa zijn verdwenen of minder voorkomen, trekvogels zijn: na het broedseizoen verhuizen ze (deels) naar zuidelijker streken, om pas na de winter weer terug te keren. Dit zijn veelal ook insecteneters, die in de herfst en winter in ons land weinig of niets te zoeken hebben. Zou de tegenwoordige insectenarmoede iets met hun verdwijnen te maken hebben gehad?
Tegenover de verdwenen soorten staan 17 soorten die vanaf 1968 zijn verschenen. Dit betreft vooral bos- en parkvogels, zoals de gaai, staartmees, grote bonte specht, boomkruiper, holenduif, ekster, roodborst, groene specht, sperwer en halsbandparkiet, hetgeen waarschijnlijk verband houdt met het ouder worden van het bomen- en struikenbestand.
