Vorig najaar (oktober 2025) werd weer eens een vervolgcursus vogels kijken georganiseerd. Dat was alweer vele jaren geleden. Een nieuwe cursus, ontwikkeld op verzoek van vele deelnemers aan de beginnerscursussen Vogels kijken de afgelopen jaren. Een cursus bedoeld voor mensen met basiskennis en -vaardigheden in het herkennen van veelvoorkomende vogelsoorten. Een cursus gevuld met wat meer verdieping en verbreding van kennis over enkele specifieke onderwerpen. De deelnemerslijst was al gevuld voordat we zeker wisten dat deze cursus er zou komen. Met 21 enthousiaste inschrijvers was de cursus eigenlijk al geslaagd voordat hij begonnen was. Een groot aantal potentiële cursisten stond toen al op de wachtlijst. We gaan deze cursus dan ook herhalen in oktober 2026. Nieuwe belangstellenden komen op een reservelijst want de cursus in oktober 2026 is volgeboekt.
De cursus besloeg vier woensdagavonden in oktober in de Natuurschuur (1, 8, 15 en 22 oktober) en twee excursies op de zaterdagochtend (11 en 25 oktober). Gastheren waren Hans de Winter en Toine Andernach, maar het echte werk werd iedere avond verricht door één of twee Vogelwacht-experts. Omdat er zoveel is te vertellen over het wel en wee van de vogelwereld, zodat er altijd keuzes gemaakt moeten worden, besloten we geen cursusboek te produceren. Om toch een beeld vast te kunnen houden van alles wat over tafel is gekomen, zijn de gebruikte sheets gebundeld en na afloop van de cursus uitgereikt.
De eerste avond kwam Michel Kuijpers vertellen over zwanen, ganzen, uilen en roofvogels. Dat is ook de volgorde van een steeds lastigere determinatie. ‘Roofvogels determineren; als iemand zegt dat het simpel is. Geloof hem/haar niet.’ Dat is nog meer het geval bij juveniele roofvogels. Maar daarom des te boeiender. We kregen een paar pittige ‘wat zien we hier’-opdrachten. Nog een tip van Michel: Bekijk een groep ganzen altijd goed. De eerste indruk is vaak één soort, maar….
De tweede avond waren het Gert van der Horn en Pieter Aaldring die kwamen vertellen over vogeltrek en de verschillende verenkleden in voor- en najaar. Als vogel van de week werd de noordse stern geïntroduceerd. Ook deze avond werden we met vraag en antwoord flink betrokken bij alles wat voorbij kwam. Teveel feiten om op te noemen passeerden de revue. Dat gold ook voor de vele foto’s van vogels in verschillende kleden: Welke vogel zien we hier? Een mens is nooit te oud om te leren toch!
De derde avond kwam Peter Elfferich vertellen over de verschillende manieren om vogels te tellen. Het valt niet mee om van een grote groep vliegende vogels het aantal te tellen of te schatten. Dat bleek al moeilijk bij een foto van een grote groep vogels, laat staan als ze ook nog zouden bewegen. Peter vertelde over verschillende telprojecten, waaronder één met een leuke naam MUS (Meetnet Urbane Soorten). Het ‘waarom’ kwam voorbij maar ook het ‘hoe’. Specialistisch werk, ook gedaan door vele amateurs. Een van de belangrijke resultaten is de SOVON Vogelatlas van Nederland. Peter eindigde zijn avond met een fotoquiz over het herkennen van zangvogels.
Kees Mostert besloot de serie op de vierde avond. Hij kwam vertellen over zee- en kustvogels. Een moeilijk onderwerp – zie de vogels maar eens te onderscheiden ver weg op zee vliegend – maar Kees draait daar zijn hand niet voor om. Hij bracht een flinke hoeveelheid ervaring mee, begeleid door een uitgebreide reeks foto’s. Vele soorten pijlstormvogels, stormvogels, jagers en meeuwen kwamen voorbij. Natuurlijk waren ook Jan van genten van de partij. Kees besloot met een serie ‘wat zijn dit’- foto’s van duikers, sterns, kleine meeuwen, grote meeuwen en een ‘ver op zee’-foto met alk, ijsduiker, kuifduiker en ijseend. Een boeiend maar apart vak, dit kijken naar zeevogels.
De begeleidende excursies waren op zaterdag 11 oktober naar De Nieuwe Driemanspolder en op zaterdag 25 oktober naar de Brouwersdam en Stellendam. Deze laatste excursie viel nogal in het water maar was best gezellig, met uitzondering van mijn ervaring bij de jachthaven van Stellendam. Toine heeft over deze excursie nog een verslag geschreven.
