Vanaf augustus 2024 zijn er muskuseenden aanwezig bij/op de begraafplaats Jaffa. In het begin waren het er vier of vijf, misschien wel zes, die vooral aan de noordkant in of langs de singel te vinden waren. Vanaf november zag ik er nog drie, waarschijnlijk steeds dezelfde (2 zwartwit, 1 bruinwit), meestal in/bij het water langs de Christiaan Huygensweg (Fig. 1). Ze zijn niet schuw, komen naar je toe als je blijft staan, naar ze kijkt of een foto maakt. In 2025 kwam ik ze elke keer tegen bij mijn broedvogeltellingen (BMP), en dan was het de vraag: tellen of niet tellen? Sovon raadde me aan om het toch maar te doen: zeker zijn over niet-broeden is lastig.
Twijfel bleef omdat ik ging vermoeden dat het alleen vrouwen (♀) waren, want ze waren vrij klein, hadden geen wratten rond de ogen en snavelbasis en konden goed vliegen; een man (♂) zou dubbel zo groot/zwaar moeten zijn, niet of nauwelijks kunnen vliegen en opvallende rode wratten bij ogen en snavel hebben. Na weer een telseizoen vol muskuseenden (maart-juni 2026), constateerde ik in juli verdacht broedgedrag: in een holte op ruim vier meter hoogte in een treurwilg bleek tenminste vanaf 23 juli een muskuseend te huizen. Elke dag er even langs, meestal zag je niets, maar soms vloog/klom die er verrassend snel in of uit (Fig. 2). Dus toen wat nadrukkelijker de vraag: broedt die wel, of doet tie het niet? En: zou er dan toch een man in het spel zijn?
Nieuwsgierig geworden naar een man, ben ik op 27 juli 2026 naar de Buitenhof gefietst, want daar bleek een duidelijke man aanwezig te zijn (Waarneming.nl). Van 12 december 2024 tot 6 mei 2026 waren er 15 meldingen, waarvan 11 met één of meer foto’s, de meeste van een man, enkele van een vrouw, één van een man en een vrouw. Het totaal aantal varieerde van 1 tot 5.
Ik hoefde niet lang te zoeken: in de berm van het water langs de Glenn Millerstraat werden door enkele bewoners een paar stadsduiven en twee ♀muskuseenden met pullen gevoerd. Een korte wandeling met hen in de directe omgeving leverde 25 muskuseenden op: één man (Fig. 3), een vrouw zonder pullen (Fig. 4), een vrouw met 12 pullen (Fig. 5) en een vrouw met 9 pullen (Fig. 6). Die ene man was een hele duidelijke: groot, zwaarlijvig waggelend en met een kop vol rode wratten. Hij liep achter een nijlgans (♀?) aan en had geen bemoeienis met de andere muskuseenden.
Info van de bewoners (Dylan & Zoila) bracht zijn vroegere daden aan het licht: zo’n drie jaar geleden kwamen er twee aanlopen, die man en een vrouw. Na verloop van tijd hadden die 12 kleintjes, waarvan er nu nog drie in leven zijn. Deze drie (♀) kregen dit jaar ook weer kleintjes. Van de eerste dochter is er van de vijf geen een overgebleven. Van de tweede zijn er van de vijf nu nog drie in leven, maar deze zijn geadopteerd door de derde dochter. Deze had er al 11, waarvan er zes nog in leven zijn. Die heeft er nu dus negen (de drie geadopteerde zijn wat groter/ouder). De tweede dochter heeft sinds kort een nieuw nest; waarschijnlijk was de broedtijd er de oorzaak van dat zij het eerdere nest niet verder verzorgde.
Zo trof ik de familie op 27 juli aan. Van de vrouw zonder pullen is het niet duidelijk of het de oorspronkelijke vrouw was of de dochter waarvan geen van de vijf kleintjes het gered heeft. En het kan eigenlijk niet missen: de man is ook de vader van al die pullen, een echte aartsvader, die keer op keer voor uitbreiding van de groep zorgde. Op 6 augustus was er slecht nieuws. Dylan: de mamma met de 12 kleintjes is vanmorgen aangevallen door een hele horde meeuwen. We kunnen de mamma niet meer vinden en er is één kleintje dat eenzaam rondzwemt, helaas laat het zich niet vangen om hem/haar over te dragen aan de dierenambulance. Op 12 augustus iets positiever nieuws: we hebben van de 12 kleintjes er 5 kunnen redden en naar de dierenambulance gebracht . Waar de moeder met de 7 andere is weet niemand.
Terug naar Jaffa. Ik kan er nu wel van uitgaan dat alle drie de muskuseenden daar vrouwen zijn, waarvan er één mogelijk zit te broeden (op 6 en 12 augustus nog gezien in/bij de treurwilg, Fig. 7, 8). Als dat zo is, kunnen we dan, ook al is er geen man in de buurt, spreken van een territorium? Zou die vrouw ergens in juli een retourvlucht Buitenhof genomen hebben? Muskuseenden broedden vrij lang, zo’n 38 dagen. Afwachten, ik laat me verrassen. Wordt vervolgd.
Met dank aan Dylan van der Sman & Zoila Rodriguez Gonzalez voor diverse info en hun zorg voor de muskuseenden in de Buitenhof.