Home » Vogels » Hoe komt de vogel aan zijn naam? » Hoe komen de reigers aan hun naam?

Aanmelden voor de nieuwsbrief

Wilt u niets missen, abonneer u dan op de nieuwsbrief.

Volg ons op Facebook

Onze sponsors

Hoe komen de reigers aan hun naam?

Ik wil ‘t niet meteen met de pietendiscussie vergelijken maar de leden van de familie reiger hebben in de loop der tijd ook alle kleuren van de regenboog gehad.

De blauwe reiger was in de 14de eeuw oorspronkelijk gewoon een reiger en daarna lange tijd een grauwe reiger en zelfs een graauwe vischreiger. Die namen kwamen overeen met zijn daadwerkelijke kleur: grijs. En in het Engels is ie nog steeds een grey herron.

De purperreiger kwam pas in 1763 in het Nederlands om de hoek kijken onder de naam Purpere gekuifde Reiger. Maar hij werd in eerst instantie roode reiger genoemd en ook Bruin-roode reiger. In het Fries is het ook een reade reager.

In de 18de eeuw waren zilverreigers bekend onder de naam witte reiger. En alsof dat nog niet genoeg is, is de zeldzamere ralreiger in het Fries een brune reager.

Reigers spreken nogal tot de verbeelding vanwege hun omvang, voorkomen en nabijheid. Vandaar dat ze in sommige dialecten troetelnamen hebben gekregen die verwijzen naar voornamen: De blauwe reiger heet Ome Kees op Terschelling en Blauwe Jaap in West-Friesland. Daarin is ie trouwens niet uniek. De scholekster (bonte Piet), winterkoning (kleine Jan) en wielewaal (Grete van Gluurne) smaken onder andere ook dat genoegen.

Maar de blauwe reiger is vanwege ongepast gedrag in bepaalde streken ook bekend onder minder flatterende bijnamen zoals schijtreiger en krijser. Die laatste hangt samen met de betekenis van reiger zelf. De precieze herkomst is niet helemaal zeker, maar is waarschijnlijk terug te voeren tot het Protogermaanse *hraigran, dat krijsen betekent. Dat hier een klanknabootsing in het spel is, is wel waarschijnlijk.

In de Middeleeuwen maakte men zich minder druk om naamgeving. Het was veel belangrijker dat reigers lekker smaakten. Dat blijkt al uit onderstaand fragment uit Der naturen Bloeme van van Maerlant uit de 13de eeuw:

Som wit ende som van sciere wise,
Maer die sciere sijn best ter spise,
Van smaken best ende ghesont
Sommige zijn wit en sommige grauw,
maar de grauwen zijn het best te eten,
van smaak best en gezond.

En tot ver in de 18de eeuw werden in Bretagne volgens NV speciale reigernesthokken neergezet om ze te vangen:

(…) leverende hunne Jongen aldaar een voordeelig Inkomen, doordien die eetbaar zijn, en wel gemest zeer smaakelijk geacht worden.

Ze lustten dus wel pap van jonge reigers!

Toine Andernach

Gebruikte bronnen

Blok, H. & ter Stege, H. (2008). De Nederlandse vogelnamen en hun betekenis. Leidschendam/Waalre: in eigen beheer.

Eigenhuis, K.J. (2004). Verklarend en etymologisch woordenboek van de Nederlandse vogelnamen. Amsterdam: Stichting Dutch Birding Association.

Kroonen, G. (2013). Etymological Dictionary of Proto-Germanic. Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series, Volume: 11. Leiden/Boston: Brill.

Maerlant, J. van (1878). Der naturen bloeme. Ed.: Eelco Verwijs. Groningen: J.B. Wolters.
Nozeman, C. & Sepp, C. (Herdruk 2015). Nederlandsche Vogelen 1770-1829. Tielt, België: Lannoo, Den Haag: KB.

Philippa, M., F. Debrabandere, F., Quak, A., Schoonheim, N. en van der Sijs, N. (2003-2009). Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, 4 delen, Amsterdam, op http://etymologiebank.nl/.

 

Deze pagina is 109 keer bezocht
Naar Geluiden

Bijzondere waarnemingen in regio

Activiteiten

aug
22
za
07:00 Excursie : Brabantse Biesbosch
Excursie : Brabantse Biesbosch
aug 22 @ 07:00 – 16:00
Start Korftlaan tegenover de Papaver. Kosten € 0,07 per kilometer. Informatie en aanmelden op donderdag 20 augustus tussen 19.00 en 21.00 uur bij Hans de Winter. Tel – telefoon klik hier –. Denk aan de … Continue reading
sep
5
za
07:00 Fietsexcursie Westlandse Plassen
Fietsexcursie Westlandse Plassen
sep 5 @ 07:00
Start: Onder Ons / Zwembad Kerkpolder om 7.01 uur Informatie en aanmelden op donderdag 3 september tussen 19.00 en 21.00 uur bij Gert van der Horn.  Tel.nr.: – telefoon klik hier – Een aangepaste, korte … Continue reading
sep
19
za
07:00 Fietsexcursie Rondje Ackerdijk
Fietsexcursie Rondje Ackerdijk
sep 19 @ 07:00
Rondje Ackerdijk, Zaterdag 19 september 2020, fietsexcursie Start: Korftlaan tegenover de Papaver om 7.00 uur. Ongeveer 11.00 uur terug. Informatie en aanmelden op donderdag 17 september tussen 19.00 en 21.00 uur bij Pieter Aaldring, Tel. … Continue reading
okt
4
zo
11:00 Fietsexcursie Zuidpolder van Del...
Fietsexcursie Zuidpolder van Del...
okt 4 @ 11:00
Zondag 4 oktober, de Zuidpolder van Delfgauw, fietsexcursie Start Zuideindseweg bij de N470 om 11.00 uur Informatie en aanmelden op donderdagavond 1 oktober tussen 19.00 uur en 21.00 uur bij Hans Zweekhorst, telefoonnummer: Tel. – … Continue reading
okt
10
za
08:00 Fietsexcursie De Ruigte in de Br...
Fietsexcursie De Ruigte in de Br...
okt 10 @ 08:00
Zaterdag 10 oktober,  De Ruigte, gebied in de Broekpolder, fietsexcursie, 8.00 uur Start:  Korftlaan tegenover de Papaver Informatie en aanmelden op donderdag 8 oktober tussen 19.00 en 21.00 uur bij Herco Christerus, Tel. – telefoon … Continue reading